Doel of middel?

Credo... raar woord is dat. Het klinkt als een soort kneedbaar speelgoed. De goedkope Rip-off van play doh. Ter zake: muziek als doel of als middel? Voor de eerste drie jaar van het middelbaar onderwijs (onderbouw) lijkt me dat vrij duidelijk: het kan allebei.

Muziek als doel
Het doel van muzieklessen is, vind ik, het maken van muziek. Ik stel mezelf de vraag: “ Wat is er nodig om muziek te maken?” Dat een kind bijvoorbeeld leert notenlezen spreekt voor zich. Maar is het ook nodig een leerling in deze fase theoretische achtergronden te leren? Ik vind dat de nadruk moet liggen op het musiceren zelf.
Wat moet een leerling dan na drie jaar kunnen? Ik wil de leerlingen graag leren begeleiden. Hiervoor moeten ze akkoorden kunnen lezen. Ook is het relevant, zoals thijs al in de les heeft benoemd, dat ze cadensen kunnen spelen als 1, 4, 5/2, 5, 1. Verder moeten ze noten kunnen lezen om op een melodie-instrument uit de voeten te kunnen. Dit geldt ook voor het zingen.

Muziek als middel
Muziek als middel zie ik op een andere manier voor me. Ik maak muziek tijdens de les met de leerlingen, niet alleen omdat ik denk dat ze iets over muziek moeten leren, maar ook omdat ze moeten leren samenwerken. Ze leren namelijk naar elkaar luisteren. Dat is niet alleen in de muziek handig, maar ook in hun verdere leven. Hoe veel zakenlui zie je niet in vergaderzalen, vasthoudend aan hun eigen visie, niet luisterend naar de boodschap van een ander persoon?! Creatieve idee”en worden op deze manier van de tafel geveegd.

Ook leren leerlingen zichzelf presenteren als ze voor de klas staan om een stuk op te voeren. Voor de ene leerling is de stap groter dan voor de ander. Ik ben er van overtuigd dat dit ook te maken heeft met de sfeer in de klas. Mijn ervaring in het presenteren leert mij: “oefening baart kunst”. Hoe vaker je presenteert, hoe zelfverzekerder je voor een groep staat. Het opvoeren van muziek kan hierin een leuke oefening zijn. Leerlingen raken zo meer overtuigd van hun eigen kunnen.

Nog een reden om muziek te maken is dat het de creativiteit stimuleert. Leerlingen kunnen zich uiten en leren lateraal denken. Door in aanraking te komen met verschillende soorten muziek, kunnen ze ook beter een eigen smaak ontwikkelen. Ook hier zullen ze zelfverzekerder van worden.

Daarnaast is het ook goed voor de persoonlijke ontwikkeling. Musiceren stimuleert de hersenen van het kind. Verder zal een deel van de kinderen nog nooit in aanraking zijn geweest met het maken van muziek. De lessen bieden ze een uniek inzicht in het vak. Ze doen ervaring op in het bespelen van instrumenten en zingen.

Tot slot is het ook een welkome afwisseling in de lesweek van veel leerlingen. Leerlingen kunnen in plaats van de hele dag luisteren naar wat de docenten te vertellen hebben, ook zelf een keer ‘doen’. Dit zal het concentratievermogen bevorderen en stappen ze meer ontspannen de les wiskunde in. Mijn collega’s zullen me dankbaar zijn!